Thee is na water het meest gedronken drank ter wereld en zijn geschiedenis gaat meer dan 5000 jaar terug. Lang voordat het in Europese salons werd geserveerd, was het in China zowel geneesmiddel, handelswaar als cultureel erfgoed. Voor barkeepers werd thee pas in de 20e eeuw interessant, toen koude theecocktails en punches de klassieke sterke drankbar aanvulden. Vandaag ervaart thee in de mixologie een renaissance die ver gaat boven simpele ijsthee.
Grafiek vergrotenOorsprong en vroege verspreiding
De legende schrijft de ontdekking van thee toe aan de Chinese keizer Shen Nung, die rond 2737 v.Chr. geleefd zou hebben. Historisch is zeker dat thee ten minste vanaf de Han-dynastie (206 v.Chr. tot 220 n.Chr.) in China werd verbouwd en gedronken. Aanvankelijk gewaardeerd als medicijn ontwikkelde theedrinken zich tot een kunstvorm die tijdens de Tang-dynastie (618–907) zijn eerste bloei kende. De geleerde Lu Yu schreef in de 8e eeuw de Cha Jing, het klassieke boek over thee, dat teelt, bereiding en ceremonie systematisch beschreef.
Via de zijderoute en boeddhistische monniken bereikte thee Japan, waar zich vanaf de 12e eeuw een eigen theecultuur ontwikkelde. De Japanse theeceremonie, Chanoyu, werd een meditatieve praktijk die esthetiek, filosofie en sociale etiquette verenigde. Europa bereikte thee pas in de 17e eeuw via Nederlandse en Portugese handelaren. Engeland maakte het vanaf de jaren 1660 tot een nationaal drankje, eerst als duur luxegoed van de adel, later als alledaagse drank voor alle lagen van de bevolking.
Thee als handelswaar en politiek instrument
De theehandel veranderde de wereldeconomie. De Britse East India Company controleerde in de 18e eeuw de import naar Europa en maakte enorme winsten. Om de handelsbalans met China te herstellen exporteerde Groot-Brittannië opium uit India naar China, wat leidde tot de Opiumoorlogen (1839–1842 en 1856–1860). Deze conflicten openden China gewelddadig voor de westerse handel en hadden verstrekkende politieke gevolgen.
De beroemde Boston Tea Party van 1773 was een directe protest tegen de Britse theebelasting en geldt als aanleiding voor de Amerikaanse Revolutie. Thee was dus niet alleen een genotmiddel, maar ook een machtsinstrument en symbool van politieke strijd. In de 19e eeuw begonnen de Britten thee in hun koloniën India en Ceylon (heden Sri Lanka) te verbouwen om de afhankelijkheid van China te verminderen. Assam en Darjeeling werden wereldberoemde teeltgebieden.
Thee in de bar
In de klassieke barcultuur van de 19e eeuw speelde thee aanvankelijk geen grote rol. Punches, die vaak thee bevatten, waren al in de 18e eeuw populair in Engeland en de Amerikaanse koloniën, maar werden meestal in privé-sociëteiten geserveerd, niet in openbare bars. Pas tijdens de drooglegging in de VS (1920–1933) kreeg thee meer betekenis: theesalons werden legale ontmoetingsplekken waar heimelijk ook alcohol werd geschonken.
Na de Tweede Wereldoorlog experimenteerden barkeepers steeds vaker met thee als ingrediënt. De Long Island Iced Tea, ondanks zijn naam zonder echte thee, ontstond waarschijnlijk in de jaren 1970 en werd symbool voor sterke, zoete mixdrankjes. Parallel daaraan ontwikkelde zich in Azië een eigen cocktailcultuur die traditionele theesoorten met sterke drank combineerde. In Japan bijvoorbeeld werden Matcha en Sencha lang voordat dit in het Westen in de mode raakte in drankjes verwerkt.
Sinds de jaren 2000 beleeft thee in de hoogwaardige barwereld een herwaardering. Barkeepers gebruiken hoogwaardige theesoorten voor infusies, siropen en fat-washing. Koude thee, als Cold Brew bereid, levert complexe aroma’s zonder bitterstoffen. Ook thee-tonics en alcoholvrije theecocktails hebben zich gevestigd, omdat ze diepgang en structuur bieden zonder afhankelijk te zijn van sterke drank. Thee wordt tegenwoordig niet meer gezien als een vulmiddel, maar als een volwaardige smaakdrager met een eigen profiel.
Wat daarvan in de bar overblijft
De eeuwenoude theecultuur heeft de bar vooral één erfenis nagelaten: respect voor het ingrediënt. Waar thee vroeger vaak achteloos uit zakjes werd getrokken, werken moderne barkeepers met losse blaadjes, letten ze op watertemperatuur en trektijd. De diversiteit aan theesoorten – van delicate witte thee tot rokerige Lapsang Souchong en gefermenteerde Pu-Erh – biedt een breed aromaspectrum dat doelgericht kan worden ingezet.
Ook de ceremoniële dimensie van thee vindt zijn weg achter de bar. De bewuste, rustige bereiding, die centraal staat in de Japanse theeceremonie, inspireert barkeepers die waarde hechten aan vakmanschap en presentatie. Thee verbindt daarbij traditie met innovatie: het is historisch verankerd en tegelijkertijd open voor nieuwe interpretaties. In een tijd waarin gasten steeds vaker naar alcoholvrije alternatieven vragen, biedt thee een smaakdiepte die ver gaat boven frisdrank.
Passend daarbij
- Punch
- Long Island Iced Tea
Veelgestelde vragen
Sinds wanneer wordt thee in cocktails gebruikt?
Thee was al in de 18e eeuw onderdeel van Punches, die in Engeland en de Amerikaanse koloniën werden gedronken. In de moderne barcultuur won thee pas vanaf de jaren 1970 aan betekenis, maar beleeft het sinds de jaren 2000 een renaissance in de hogere mixologie.
Welke theesoorten lenen zich bijzonder goed voor cocktails?
In principe kunnen alle theesoorten worden gebruikt, afhankelijk van het gewenste smaakprofiel. Zwarte thee zoals Earl Grey of Assam biedt krachtige, moutige tonen, groene thee zoals Sencha of Gunpowder brengt frisheid en grasachtige noten, Oolong zit daar tussenin. Rokerige Lapsang Souchong, bloemige jasmijn of aardse Pu-Erh bieden nog meer mogelijkheden.
Waarom heet de Long Island Iced Tea zo, terwijl er geen thee in zit?
De naam verwijst naar de uitstraling: de drank ziet eruit als ijsthee, maar bevat een mengsel van meerdere spirituosen en cola. De benaming zou waarschijnlijk onschuldig overkomen, hoewel de cocktail zeer alcoholrijk is.
Hoe bereid je thee het beste voor cocktails?
Voor koude drankjes wordt Cold Brew aanbevolen: thee gedurende enkele uren laten trekken in koud water. Het resultaat is minder bitter en aromatisch helderder. Als alternatief kun je thee heet opgieten, laten afkoelen en dan gebruiken. Belangrijk is om te letten op watertemperatuur en trektijd om bitterheid te voorkomen.
